باشد ، مانند سنگ‌ريزه و شيره درختان هر چند كه خيلى كم باشند مانند يك دهم دانه ( گندم ) يا يك دهم قطره ( آب ) ( 1 ) مسألهء 2 - معيار در خوردن و آشاميدن ، صدق آن است ( كه عرفا به آن خوردن يا آشاميدن گفته شود ) اگر چه به طرز غير متعارف باشند ، پس اگر آب را از راه بينى به درون ( شكم ) خود برساند ، آشاميدن صدق مىكند ، اگر چه به طرز غير متعارف است . ( 2 ) سوم : جماع ، با مرد باشد يا زن ، با انسان باشد يا حيوان ، در قبل باشد يا دبر ، با زنده باشد يا مرده ، با صغير باشد يا كبير ، روزه‌دار جماع كند يا با او جماع شود ، كه اگر عمدى باشد ، روزه را باطل مىكند ، اگر چه منى هم بيرون نيايد ، و اگر از روى فراموشى يا اجبارى كه او را بىاراده كند ، جماع انجام گيرد ، روزه باطل نمىشود ولى اگر با اكراه ( و وادار شدن به زور ) جماع كند ، روزه او باطل مىشود ، حال اگر از روى فراموشى يا اجبار ( كه از او سلب اراده نموده ) جماع كند و در بين يادش آيد يا اجبار بر طرف شود ، بايد فورا بيرون آورد ، پس اگر فورا بيرون نياورد ، روزه‌اش باطل مىشود ، و اگر قصد تفخيذ [ 1 ] داشت و بدون قصد داخل شد ، باطل نمىشود و همچنين اگر قصد دخول كند و دخول محقق نشود ، زيرا چنان كه گذشت ، قصد مفطر [ 2 ] ، روزه را باطل نمىكند . و جماع ، به پنهان شدن حشفه يا مقدار آن ، محقق مىشود ، بلكه باطل شدن روزه ، به صرف دخول آلت بريده شده ، بعيد نيست ، اگر چه به مقدار حشفه نباشد . ( 3 ) چهارم : بيرون آوردن منى به استمناء ، لمس كردن ، بوسيدن ، تفخيذ و مانند آن ، از كارهايى كه مقصود او از آن كارها بيرون آمدن منى باشد ، بلكه اگر قصد هم نكرده باشد ، ولى معمولا با اين كارى كه انجام داده منى از او خارج مىشود ، روزه را باطل مىكند ، امّا اگر بدون انجام كارى كه باعث بيرون آمدن منى باشد ، و حتى بدون انجام كارى كه معمولا باعث بيرون آمدن منى از او مىشود بدون قصد ، منى از او خارج شود ، روزه را باطل نمىكند . ( 4 ) مسألهء 3 - كسى كه در بين روز محتلم شده ، مىتواند ، قبل از غسل جنابت با بول يا با خرطات استبراء كند ، اگر چه بداند ، باقيمانده‌هاى منى كه در مجرا است خارج مىشود ، و امّا استبراء بعد از غسل با علم به اينكه باعث ( خروج منى و ) جنابت جديد مىشود احتياط واجب ترك آن است ، بلكه وجوب ترك خالى از قوّت نيست . و اگر بعد از انزال منى ، از خواب بيدار شود ، جلوگيرى از بيرون آمدن آن واجب نيست ، مخصوصا اگر باعث حرج و ضرر باشد . ( 5 ) پنجم : باقى ماندن بر جنابت عمدا تا سپيدهء صبح ، در ماه رمضان يا قضاى آن ، بلكه در قضاى ماه رمضان اگر با جنابت داخل صبح شود ، بنابر اقوا باطل است ، اگر چه عمدى